GEO@Turnhout

HITA wenst op grondgebied Turnhout drie tot vier geothermiecentrales te bouwen en daarmee een groot deel van de energievraag (warmte en koelte) in Turnhout te verduurzamen. HITA neemt dit initiatief zelf, maar voelt zich gesterkt door het bestuursakkoord van de stad Turnhout voor de periode 2019-2024 dat stelt dat in het centrum van de stad en in zones met voldoende woningdichtheid een warmtenet wordt uitgerold en dat de mogelijkheden van diepe geothermie volop benut moeten worden. Doordat HITA bovenstaand plan wenst uit te rollen, wordt de stad grotendeels ontzorgd.

topokaart heizijde projectwebsite

Regio Heizijde

In eerste instantie wordt gefocust op de regio Heizijde. Hier is met de ziekenhuissite AZ Sint-Jozef reeds een grote warmtevrager aanwezig alsook wordt er binnenkort een warmtenet geplaatst van aan de ziekenhuissite naar de nieuwe woonontwikkelingen in de Heizijdse velden. Dit vormt dan ook een perfecte basis om de woningen en het ziekenhuis in de toekomst van duurzame warmte en koelte te voorzien.

Seismische campagne

De eerste stap in de ontwikkeling van een geothermiecentrale is het beter in kaart brengen van de diepe ondergrond. Ook al werd er reeds in de jaren vijftig van de vorige eeuw ontdekt dat er in Turnhout op meer dan twee kilometer diepte warm water aanwezig is van meer dan honderd graden Celsius, toch dient een nieuw te ontwikkelen zone verder in kaart te worden gebracht. Hiervoor heeft HITA een zogenaamde seismische campagne uitgevoerd. Met de resultaten van deze campagne, waarbij trilwagens over straten en weilanden rondrijden en om de twintig meter gedurende twintig seconden een trilling uitsturen in de ondergrond, kan een beter drie dimensionaal beeld van de ondergrond verkregen worden.

Vergunningsfase

Na het verkennend onderzoek volgt de vergunningsfase, welke momenteel volop aan de gang is. Deze fase zal enige tijd in beslag nemen en in deze fase zal de lokale bevolking ook verder geïnformeerd worden over de exacte plannen. Eind 2022 hopen we dan de boor in de grond te steken en effectief het warme water op een diepte rond twee kilometer onder het oppervlak op te pompen. Nog eens twee jaar later, in 2024, hopen we dat de eerste geothermiecentrale in Turnhout kan proefdraaien en de eerste warmte en koelte kan leveren aan burgers en overheden.

Veelgestelde vragen.

Is de exacte locatie voor de eerste geothermiecentrale al gekend?

Na de uitvoering van de seismische campagne in mei 2020 werd het ondergrondse model aanzienlijk verbeterd. Op basis hiervan konden specifieke ‘target’ vastgelegd worden waarnaar geboord kan worden. Tegelijkertijd is in functie van reeds geplande trajecten voor warmtenetten en de stedenbouwkundige invulling van percelen gekeken naar mogelijke locaties vanwaar geboord kan worden. Vier mogelijke locaties in de nabijheid van het AZ Sint Jozef werden weerhouden en verder onderzocht. Hierbij is voornamelijk gekeken naar mogelijke geluidsimpacten van een boorfase op de omgeving geëvalueerd. De resultaten van deze studie zijn begin december 2020 opgeleverd en hieruit is een voorkeurslocatie voor uitvoering van de boringen gekomen. Deze locatie wordt nu verder afgestemd met de stad Turnhout alsook AZ Sint-Jozef. Midden 2021 werd de vergunningsprocedure opgestart. De effectieve locatie zal later bekend gemaakt worden. 

Wat is de kans dat er effectief geboord gaat worden? 

Een percentage hier op plakken is zeer moeilijk. HITA heeft een ontwikkeling in Turnhout specifiek gekozen omdat de randvoorwaarden hier op z’n minst gezegd goed zijn. Zo is er wat betreft ondergronds potentieel niet alleen de boring in Turnhout zelf, maar zijn er ook de boringen in Loenhout, Merksplas en recentelijk in Beerse, telkens naar de dezelfde kalksteenlaag, die positieve testresultaten vertoonden. Een belangrijk onderdeel in de uitrol van geothermiecentrales is bijkomend of er genoeg warmtevragers gebundeld kunnen worden om de centrale rendabel te maken. Op dat vlak is HITA nog volop bezig om dit net sluitend te maken. 

 

Wat met de kans op aardbevingen? 

Algemeen is de kans op aardbevingen ten gevolge van een diepe geothermieproject klein. Bij klassieke hydrothermale systemen is de ondergrondse waterlaag waaruit water wordt opgepompt en opnieuw geïnjecteerd, van nature voldoende doorlatend. Hierdoor is hoofdzakelijk weinig tot geen bijkomende druk nodig om water terug in deze ondergrondse laag te pompen. In Turnhout wordt op basis van gegevens uit naburige boringen verwacht om het water met een zeer lage druk terug te pompen. Hierdoor wordt het risico op het ‘induceren’ van aardbevingen als zeer laag ingeschat. Bij zogenaamde Enhanced Geothermal Systems’, waarbij de doorlatendheid van het ondergrondse reservoir kunstmatig wordt verbeterd door grote debieten water onder zeer hoge druk terug te pompen, is het risico op aardbevingen aanzienlijk hoger. Dit type van projecten is in Turnhout niet aan de orde. 

Is er verhoogde radioactiviteit bij diepe geothermieprojecten? 

Zowat één derde van de warmte die constant uit de Aarde stroomt, is afkomstig van radioactief verval. Het water dat in Turnhout zal opgepompt worden en temperaturen zal hebben tot 100°C zal dus deels opgewarmd zijn door dit proces van radioactiviteit. Een belangrijke kleisteenlaag die rijk is aan uranium, is dan ook aanwezig net boven de doorlatende kalksteenlaag en zorgt mee voor de hoge temperatuur van het water. Aangezien het water in het gesteente ‘in evenwicht’ is met de (radioactieve) mineralen die in het gesteente aanwezig zijn, zal het opgepompte water dan ook enkele radio-isotopen bevatten. Echter, het water dat opgepompt zal worden, blijft in een gesloten circuit van buizen, waarbij aan de buitenzijde weinig tot geen straling meer te meten is. Nadat de energie (warmte) onttrokken is van het opgepompte water, zal het ook ongewijzigd teruggepompt worden in dezelfde laag. Wel dient in de geothermiecentrale rekening gehouden te worden met mogelijke ‘aanrijkingen’ aan kleppen en bochten in het leidingwerk, waar door de afkoeling van het water enkele radio-actieve mineralen kunnen neerslaan. Indien dit materiaal verwijderd wordt of uitgefilterd wordt, dient dit met de nodige voorzorgsmaatregelen verwijderd te worden. Deze procedures worden gecontroleerd door het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC). 

Meer weten?

Contacteer ons

ProjectUpdates.

datum ikoon07/07/2020

Resultaten seismische campagne gekend

De seismische campagne in de regio Heizijde waarbij twee trilwagens een traject aflegden van bijna twintig kilometer werd afgerond in het midden van mei. Nadien werden alle 2100 meettoestellen, die verspreid stonden over een gebied van maar liefst vijftien vierkante kilometer, uitgelezen. De gegevensverwerking leverde een zeer gedetailleerd driedimensionaal beeld van de Turnhoutse ondergrond tot op drie kilometer diepte op. Niet alleen de topografie van het beoogde kalksteenreservoir is nu over een oppervlakte van zes vierkante kilometer gekend, ook de exacte oriëntatie en helling van breukstructuren werd achterhaald. Daarbovenop kunnen ook rivieren en hun stromingsrichtingen herkend worden uit de recentere geschiedenis.

 

Momenteel worden de gegevens verder geanalyseerd en verwerkt om de meest geschikte locatie vast te leggen van waaruit naar de poreuze kalkstenen op een diepte tussen 2000 en 2500 meter geboord kan worden om warm water met een verwachte temperatuur tussen 90 en 100 graden Celsius naar boven te pompen.  Bij deze locatiebepaling wordt ook rekening gehouden met de trajecten voor warmtenetten die de opgepompte warmte tot bij de uiteindelijke klanten zullen brengen.

Foto nieuwbericht

datum ikoon11/05/2020

(Her)start seismische campagne op 6 mei

De werkzaamheden in het kader van het seismisch onderzoek naar de diepe ondergrond in de regio Heizijde lagen sinds 17 maart uit voorzorg stil. In tussentijd werden met de aannemer voor uitvoering van de campagne GTG de nodige voorzorgsmaatregelen afgesproken en zo konden op 6 mei de werkzaamheden hervat worden. In totaal worden bijna 2100 geofonen geplaatst verspreid over een oppervlakte van 20 km². Nadien zullen op 950 posities de trilwagens halt houden om gedurende 20 seconden trillingen uit te sturen in de ondergrond. Als alles goed gaat, is het werk  helemaal afgerond op 20 mei. De resultaten van de meetcampagne worden eind juni verwacht.

HITA herstart seismische campagne opt

datum ikoon20/02/2020

Aanstelling aannemer voor uitvoering seismische campagne

HITA heeft vandaag het contract gesloten met GTG (Gallego Technic Geophysics) uit Frankrijk voor de uitvoering van de seismische campagne in Turnhout. GTG zal samen met partner RTS (RealTimeSeismic), eveneens uit Frankrijk, zorgen voor de praktische uitvoering. Concreet is vastgelegd dat (onder voorbehoud van extreme weersomstandigheden) GTG het nodige materieel zal mobiliseren in de week van 15 maart. Vanaf 18 maart zullen met de nodige GPS-toestellen de exacte posities bepaald en ingemeten worden waar geofonen zullen geplaatst worden en waar de trilwagens zullen rijden. Op 24, 25 en 26 maart zullen dan effectief de trilwagens rondrijden over een afstand van in totaal net geen 20 kilometer. Vanaf 27 maart zullen de opruimwerkzaamheden starten en zullen alle geofonen verwijderd worden.

HITA is momenteel nog volop in gesprek met de verschillende grondeigenaars en eventuele pachters om de finale locatie van de geofonen en trilwagens te kunnen bepalen. Hierbij wordt maximaal rekening gehouden met de opmerkingen van de omwonenden.

Voor vragen en opmerkingen:
info@hita.be of 014/ 57 00 21

foto trilwagen birdwagen 4